Những hoạt động của cuộc đời bình thường không bao giờ chấm dứt, giống như những gợn nước lăn tăn trên mặt hồ. Có thể bạn nghĩ rằng bạn sẽ kết thúc mọi kế hoạch của mình trong vòng mười hay hai mươi năm tới, và sau đó bạn sẽ có thể thực hành Pháp với một tâm thức thanh thản. Nhưng chắc chắn là bạn không để ý đến sự mong manh của cuộc đời. Bạn không từng nhìn thấy những người trẻ tuổi đã chết bằng mọi cách thức không thể đoán trước? Thật là vô lý khi quả quyết rằng chẳng có cách chết nào như thế có thể xảy ra cho bạn.
Nếu bạn quán chiếu về cái chết, bạn sẽ chẳng cần điều gì; Dân chúng Tingri, hãy luôn lưu giữ cái chết trong tâm.
Một khi việc xác tín rằng mọi sự thì vô thường, nhận thức rằng sự hiện hữu thì vô cùng mong manh, và tỉnh giác rằng cái chết là điều đe dọa thường trực đã thực sự ăn sâu trong tâm thức bạn, bạn sẽ thôi thèm khát những thúc ép tầm thường của cuộc đời. Bạn sẽ không ước muốn gì hơn là có thể thực hành Pháp ở một nơi cô tịch. Hãy nhìn Đức Jetsun Milarepa. Ngài chỉ có rau tầm ma để sống và một chiếc khăn vải để che thân nhưng ngài đã đạt được quả vị của một bậc Trì Minh chỉ trong một đời duy nhất. Nhưng nếu bạn quán chiếu không đủ sâu xa về cái chết và sự vô thường, việc bạn thiếu một tầm nhìn xa rộng sẽ khiến bạn khó có thể giải thoát mình khỏi những bận tâm vô ích của cuộc đời.
Khuynh hướng luôn luôn đòi hỏi nhiều hơn những gì bạn cần sẽ cứ tiếp tục. Mặc dù có đủ thực phẩm để ăn, càng lúc bạn càng đòi hỏi những món ăn ngon ngọt. Mặc dù có đủ quần áo và một nơi thích hợp để sống, bạn vẫn cứ nghĩ đến việc làm sao có những y phục tốt đẹp hay hợp thời trang hơn và một ngôi nhà to lớn, tiện nghi hơn nữa. Dù có thể bạn đã có một người vợ (chồng) hay một người yêu, bạn sẽ luôn luôn tìm kiếm một người tốt hơn. Đây là tất cả những dấu hiệu cho thấy bạn không luôn luôn nhớ tưởng rằng cái chết thì thực sự cận kề ra sao. Lý do bạn đầu tư mọi năng lực vào những kế hoạch tương lai là gì nếu chẳng phải là bởi bạn tin tưởng một cách mù quáng rằng chắc chắn là bạn vẫn còn ở nơi đây trong thế giới này trong quãng thời gian dài sắp tới?
Những hành gia vĩ đại trong quá khứ tự mô tả mình là “những yogi mà sự nghĩ tưởng về lẽ vô thường đã bắt rễ vững chắc trong lòng.” Các ngài đã nhìn thấy rõ ràng sự vô ích của những theo đuổi tầm thường. Tâm các ngài hoàn toàn hướng về Pháp. Việc thực hành Pháp của các ngài được đặt nền trên một cuộc đời thanh đạm được hứng khởi bởi sự nghĩ tưởng về cái chết của chính mình, là điều mà các ngài đã biết là sẽ xảy ra trong một hang động hiu quạnh. Dĩ nhiên là ngày nay tất cả những hành giả vĩ đại đó đã chết – mọi sinh loài đều như thế. Nhưng thay vì bị tái sinh trong những cõi giới đau khổ, nơi mọi bận tâm dính mắc về những lạc thú thế gian không bao giờ chấm dứt, thì hiện nay các ngài đang an trụ trong những cõi Phật.
Một cái nhìn xa rộng như thế có thể trở nên vững chắc trong tâm bạn. Đó là kết quả của việc thường xuyên quan tâm đến cái chết. Sự chánh niệm về cái chết là một phương thuốc như chất cam lồ phục hồi sức khỏe và là một người lính canh chừng kỷ luật trong việc thực hành của bạn, chẳng bao giờ để nó bị lạc hướng trong những phóng dật.
Đức Dilgo Khyentse Rinpoche
Trích: Một Trăm Lời Khuyên Dạy
